Czemu służy wentylacja domowa?
W sposób uproszczony można przedstawić to następująco:
Układ oddechowy przeciętnego człowieka ma pewien zapas „mocy”, niezbędny w chwilach zwiększonego wysiłku i zwiększonego zapotrzebowania organizmu na tlen. Jednak osoby z chorobami nerwowo-mięśniowymi czy też wszelkimi innymi przewlekłymi schorzeniami rzutującymi na sprawność tego układu często balansują na granicy wydolności oddechowej.
Podczas snu w pozycji leżącej, skutkiem działania sił grawitacji oddychanie staje się jeszcze trudniejsze. Wszystko to powoduje, że sen nie jest dla mięśni wypoczynkiem ale dalszym, znaczącym obciążeniem.

Nie trzeba wielkiej wyobraźni aby przewidzieć skutki nadmiernej eksploatacji mięśni, bez chwili relaksującego odpoczynku. Zmęczenie kumuluje się powoli i bardzo trudno to zauważyć, a równie powoli i niedostrzegalnie, wręcz zdradliwie, spada wydolność oddechowa osoby niepełnosprawnej, zaś jej załamanie niesie za sobą katastrofalne i na ogół nieodwracalne skutki.

Wentylacja domowa w założeniu ogólnym wykorzystuje respirator do systematycznego uzupełniania (regeneracji) sił pacjenta, zazwyczaj podczas snu. Respirator „pilnuje” odpowiedniego rytmu oddychania oraz utrzymania parametrów oddechu zgodnych z potrzebami. Taki regularny cykl dokładnie natlenia wszystkie komórki ciała, pozwala mięśniom odpocząć i daje pacjentowi siły niezbędne do spokojnego przeżycia każdego następnego dnia.

Zwykle zaczyna się od wentylacji nieinwazyjnej - respirator podłącza się poprzez indywidualnie dopasowaną maskę twarzową czy nosową. Chociaż brzmi to wszystko groźnie, w istocie wszystkie czynności da się łatwo i szybko opanować, a po pewnym czasie działania stają się codzienną rutyną i są niemal niezauważalne. Natomiast pozytywne skutki stosowania wentylacji - oczywiste i dostrzegalne - szybko równoważą wszelkie niedogodności.

Tak łatwo wszystko to opisuję, bo teraz już wiem. Lecz radość z posiadania i stosowanie tej wiedzy jest zaprawiona wielką goryczą. Gdybyśmy kilka lat temu pozwolili doktorowi Wu przekonać nas do wentylacji domowej, nie byłoby takiego dramatu, nie byłoby tracheostomii, cierpienia, wielu miesięcy ciężkiej walki o zdrowie i tych wylanych łez. Niestety - wówczas wygrała nasza ignorancja.

Respirator Puritan Bennett 560 Tak się nazywa osobisty respirator Ani, który otrzymała do dyspozycji, w ramach programu wentylacji domowej. Po niewielkich rozmiarach tego urządzenia widać, jak ogromy jest postęp techniczny w działach dotyczących medycyny. Ten respirator można nawet nosić w plecaku, lub zawiesić na wózku. Urządzenie ma „własną elektrownię” pozwalającą na 7-godzinną pracę bez zasilania! O ustawieniach urządzenia decyduje wyłącznie dr Quinn:) Jego użytkowanie, po pierwszym szoku, okazuje się bardzo proste.

Zaprzyjaźnienie się z urządzeniem i dobranie indywidualnych ustawień zabiera oczywiście trochę czasu.

	Pulsoksymetr CMS50D+(firma: CONTEC) Wypatrzyłem go na Allegro, a zaciekawił mnie ilością funkcji. Jest to produkt chiński, lecz ten fakt nie przesądza z góry o jakości. Dla niewtajemniczonych: Produkty chińskie występują w wielu odmianach jakościowych - od „syrenek” do „mercedesów”:) Widać to dobrze na przykładzie sprzętu komputerowego, gdzie gama produktów „Made in China” rozciąga się od najlepszych światowych marek, po zwykłą tandetę.
Najciekawszą funkcją tego „maleństwa” jest możliwość rejestracji do 24 godzin pomiarów. Dla pacjenta jest to o tyle ważne, że pomiar chwilowy nie oddaje właściwie rzeczywistości. Przy pomiarach zmierzających do ogólnej oceny jakiegoś stanu, najbardziej istotne są tendencje oraz wartości skrajne - ich wielkość i częstotliwość występowania. Rejestracja pomiarów a następnie ich analiza, dają możliwość lepszej orientacji w sprawie stanu zdrowia pacjenta. Do urządzenia dołączono darmowe oprogramowanie, umożliwiające zobrazowanie i analizę zarejestrowanych pomiarów oraz, co ciekawe, monitoring ciągły pacjenta („on-line”). W ten sposób można jednocześnie monitorować nawet czterech pacjentów. Teoretycznie te same możliwości daje nam posiadany już przez nas pulsoksymetr, przekazany nam w ramach programu wentylacji domowej, ale... nic z tego nie wynika, ponieważ nie otrzymaliśmy odpowiedniego oprogramowania a dodam, że bynajmniej nie jest ono darmowe - wręcz przeciwnie! Poza tym, to urządzenie jest kilkunastokrotnie większe od maleńkiego modelu CM550D+. Sprawdzaliśmy wiele razy wskazania obydwu przyrządów i według nas niczym się nie różnią! Ciekawe wnioski płyną, nawet dla nas laików, z analizy raportów, których fragmenty pokazuję poniżej.
Na wykresie saturacji SpO2 wyraźnie widoczne są dwie fazy: pierwsza bardzo stabilna, kiedy Ania znajdowała się w stanie głębokiego relaksu, oraz faza druga, kiedy wykonywała ćwiczenia. Prawda, że to ciekawe? Równie zajmująca jest analiza danych zarejestrowanych podczas snu. Dane zarejestrowane przez urządzenie, zapisywane są w formacie własnym, jak również w formacie tekstowym CSV, co umożliwia wykorzystanie ich także w inny sposób!
Jeśli jesteś zainteresowany mogę udostępnić ci przetłumaczoną przez siebie polską wersję językową do Pulsoksymetru CMS50D+. Napisz do mnie w tej sprawie - kontakt w prawym dolnym rogu strony.

   Kapnometr

Kapnometr jest urządzeniem służącym do pomiaru stężenia dwutlenku węgla w powietrzu wydychanym oraz częstotliwości oddechów. Wielkości mierzone są ważnym wskaźnikiem wydolności oddechowej pacjenta. W warunkach szpitalnych ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla oznacza się wykonując tzw. gazometrię krwi tętniczej. To rozwiązanie nie nadaje się to zastosowań domowych i stąd konieczność zakupu kapnometru. Systematyczne monitorowanie wydolności oddechowej była bardzo ważnym elementem przygotowywania i przeprowadzenia dekaniulacji.

   Przed snem...
Właściwe przygotowanie do snu zawsze gwarantuje lepszy wypoczynek. A jeśli w nocy używa się respiratora, przygotowanie staje się jeszcze ważniejsze. Zajęło nam niestety trochę czasu dokonanie drobnego, ale jakże ważnego odkrycia. Wcześniej mieliśmy następującą technikę: Układamy Anię na prawym boku, oklepujemy, czekamy ok. 20 minut, przekręcamy na wznak i robimy odsysanie. Potem przyłączamy respirator i spać....

...a po 30 minutach pobudka i konieczność ponownego odsysania !!!
Trochę trwało zanim wpadliśmy na pomysł połączenia drenażu ułożeniowego z jednoczesnym podłączeniem do respiratora, który jak się okazało znacząco przyspiesza „wyciąganie” wydzieliny z odległych zakątków drzewa oskrzelowego.

Teraz nasze przygotowanie do snu wygląda następująco: Układamy Anię na prawym boku, podłączamy respirator, oklepujemy, czekamy ok. 20 minut, przekręcamy na wznak i robimy odsysanie. A potem śpimy, śpimyyyy - aż do pobudki :)

   Opatrunek wokół rurki tracheo
Przedstawiamy własny sposób przygotowania i założenia opatrunku. Jego zaletą, w porównaniu do opatrunków gotowych jest to, że szczelniej osłania przestrzeń wokół rurki i wygląda bardziej estetycznie. Podczas przygotowania i zakładania opatrunku pamiętaj o zasadach aseptyki i antyseptyki.

Do przygotowania opatrunku potrzeba 2szt. kompresów jałowych z włókniny o wymiarach 7,5 x 7,5cm		Złożone kompresy nacinamy ukośnie.
Rozkładamy kompresy i lekko spryskujemy środek każdej strony płynem Octenisept.		Składamy kompresy tak, żeby nacięcia się nie nakładały.
Zdejmujemy stary opatrunek - jeśli są z tym problemy można go wcześniej ostrożnie zwilżyć przegotowaną i wystudzoną wodą.   Nowy opatrunek starannie układamy wokół rurki tracheo - można pomóc sobie np. pincetą. Kompresy zachodzą na siebie i dokładniej osłaniają skórę. Według naszych doświadczeń wystarczy zmieniać opatrunek raz dziennie. Jednak czasami, szczególnie po wymianie rurki, wskazana jest częstsza wymiana - zależnie od potrzeb.

   Problemy tracheotomii
Tracheotomia może uratować życie, ale jej zastosowanie przynosi także pewne problemy:
  stres psychiczny, dyskomfort,
  utrata głosu a u dzieci opóźnienie mowy,
  utrata węchu i smaku,
  możliwe zaburzenia połykania,
  wzrost ryzyka zachłyśnięcia,
  problemy z nadmiarem wydzieliny spowodowane m.in.:
  podrażnieniem przez ciała obce, jakimi są rurka tracheo czy cewniki,
  zbyt częstym i zbyt dokładnym odsysaniem,
  odwodnieniem organizmu,
  zmianami pogody,
  zbyt niską wilgotnością powietrza -
podczas wentylacji inwazyjnej sztuczna droga oddechowa omija górną część
układu oddechowego co powoduje, że wdychane powietrze nie może być
odpowiednio ogrzane i nawilżone.

   Technika odsysania
Odsysanie nadmiaru wydzieliny z drzewa oskrzelowego to czynność, wykonywana z zachowaniem zasad aseptyki i antyseptyki, polegająca na usuwaniu (odsysaniu) mechanicznym wydzieliny, śluzu, krwi z tchawicy i oskrzeli przez rurkę tracheotomijną, za pomocą ssaka elektrycznego i cewnika, zapewniająca utrzymanie drożności dróg oddechowych oraz optymalnych warunków wymiany gazowej.

Kolejność czynności:
  umyj ręce (przed i po wykonaniu czynności),
  dobierz cewnik o odpowiedniej średnicy,
  skontroluj sprawność ssaka,
  postaraj się o zapewnienie warunków intymności,
  w zależności od potrzeb wykonaj oklepywanie lub drenaż ułożeniowy,
  załóż rękawiczki,
  włącz ssak, przyłącz cewnik do ssaka,
  wprowadzaj cewnik do tchawicy, do momentu wyczucia oporu (ok. 30cm),
  zamknij ssanie i powoli wyciągaj cewnik, pokręcając go lekko w lewo i w prawo,
  obserwuj uważnie reakcje pacjenta, daj mu czas na wyrównanie oddechu,
  jeśli trzeba powtórz czynność odsysania,
  ściągnij rękawiczkę w taki sposób, aby zużyty cewnik został w niej zamknięty,
  przepłukaj i wyłącz ssak.
Zobacz również film instruktażowy o odsysaniu (niestety - wersja angielska).

Cewniki używane do odsysania mogą mieć różne średnice. Cieńsze ceniki mocniej zasysają wydzielinę, natomiast grubsze słabiej, ale mają większą przepustowość. Jeśli cewniki są zbyt twarde łatwo urażają ściany tchawicy. Miękie cewniki są łagodniejsze w użyciu, lecz nieco trudniej je wprowadzać.
Ogólnie, jeżeli wydzielina trudno się odsysa i jest gęsta stosujemy cenwik cieńszy. Jeśli wydzieliny jest dużo i odsysa się łatwo stosujemy cenik grubszy. Podczas wentylacji nocnej, do odsysania stosujemy cieńsze cewniki, bo u osoby leżącej łatwiej nimi manipulować i mniejszy jest dyskomfort pacjenta.

   Drenaż ułożeniowy i oklepywanie
Fizjoterapia klatki piersiowej obejmuje zastosowanie jednorazowo dwóch metod - drenażu ułożeniowego oraz oklepywania klatki piersiowej. Głównym celem zabiegu jest pomoc choremu w usuwaniu z obwodowych dróg oddechowych wydzieliny do bardziej centralnie położonych oskrzeli i tchawicy w celu odkrztuszania.

Kolejność czynności:
  zorientuj się, jakie segmenty płuc ma obejmować drenaż,
  ułóż pacjenta w odpowiedniej pozycji, zależnie od potrzeb,
  wykorzystaj poduszki do podparcia pacjenta w zmienionej pozycji,
  oklepuj klatkę piersiową dłońmi ułożonymi w kształcie muszki szybko i delikatnie
 uderzając w ścianę klatki piersiowej, tak aby wywołać serię głuchych dźwięków,
  sprawdzaj uważnie reakcje pacjenta,
  jeśli jest taka potrzeba wykonaj odsysanie wydzieliny.
Zobacz również film instruktażowy o technikach wspomagania drenażu.

   Materiały i medykamenty

Octenisept  bakteriobójczy, grzybobójczy i wirusobójczy służy do spryskiwania opatrunku wokół rurki trecheo.

Tribactic  służy do dezynfekcji przedmiotów kontaktujących się ze skórą - pincety, nożyczek itp.

Filtr używany w obwodzie respiratora, anty- bakteryjny

Filtr używany w obwodzie respiratora - zatrzymuje wilgoć w układzie oddechowym

Filtr  „nos” dla pacjenta z rurką tracheo na własnym oddechu - zatrzymuje wilgoć w układzie oddechowym